Tags

, , , ,

Kalifiye eleman söylemini ne kadar sevmesem de, bu yazıda üniversite mezunu ve/veya Almanya tarafından kalifiye eleman olarak değerlendirilebilecek insanların Almanya’da çalışmaya başlarken karşılaşacakları süreçlerde neler yapmaları gerektiğini anlattım.

Şunu bilin ki sabır gerektiren bir sürece giriyorsunuz. Aylar ve belki yıl boyu sürebilecek bu sürece sabrınız yoksa hiç girmeyin derim. Adım adım iş bulma sürecini ve Almanya’daki yaşam sürecini anlatacağım.

İş bulma ve anlaşma süreci, vize başvurusu ve Mavi Kart, Almanya’ya taşınma, ev bulma ve tutma süreci, resmi işlemler ve banka şeklinde bölümlere ayırırsak daha faydalı olacaktır.

NOT: İş bulma ve işe başlama süreçleriyle ilgili herhangi bir konuda bir hizmet vermiyorum. Sadece kendi başımdan geçenleri, resmi işlemlerdeki önemli konuları burada açıklamaya çalıştım.

İş Bulma ve Anlaşma Süreci

Birçok teknoloji şirketinin Berlin’de bulunduğu bilinse de bu tamamen doğru değildir. Berlin şu an startuplarda ve teknoloji şirketlerinde çalışmak için ve yaşamak için en iyi şehir seçilmiş olsa da Almanya’nın diğer şehirlerinde de birçok teknoloji şirketi bulunmaktadır.

Bunu göz önüne alarak Almanya’da bulunan teknoloji şirketlerini araştırmak gerekiyor. Ben iş arama sitelerinden ilanlara başvurmayla sonuç alındığını pek görmedim. İş ilanını gördüğünüz bir şirketin kendi web sayfasına gidin ve oradan yönlendirdiği şekilde başvurun. Başvururken dikkat etmeniz gereken iki nokta var sadece. Birincisi dil mevzusu, bazı şirketler Almanca ve İngilizce bilen insanların başvurularını kabul ediyorlar. Bazıları için ise sadece İngilizce yeterli oluyor. Diğer nokta ise vize alabilmeniz için destek vermeleri. En başta bu iki noktadaki durumunuzu belirtin, ileride boşuna zaman kaybetmezsiniz.

İşi buldunuz ve başvurdunuz diyelim (iş başvurusunda ne yapılması gerekiyor konusunu ele almak istemiyorum, zira her yerde bulabilirsiniz bu bilgiyi). Sırada bitmek bilmeyen mülakatlar, testler vs bulunmakta. Birçok şirket birkaç online mülakat sonrasında bir proje yapmanızı isteyecek (istemiyorlarsa şüpheye düşebilirsiniz! Orada yanlış bir şey olabilir). Bu süreçler şirketten şirkete değişmekle birlikte ortalama 1,5 ay sürüyor diyebilirim. En son teklifi aldığınızda bütün maddelerin üstünden tek tek geçip araştırın. Ben burada en önemli birkaç maddeye değineceğim.

İlk olarak maaş. Maaş şehirden şehire farklılık göstermekte. Yani Berlin’de anlaşacağınız yıllık 50bin euro brüt maaşın size vereceği yaşam standardını, Münih’te 55bin veya Hamburg’da 57bin alarak sağlayabilirsiniz. Bu yüzden teklif aldığınızda Almanya geneli olarak değil, şehir bazında değerlendirin maaşı. Tabi ki maaş beklentinizi de en başta buna göre bildirmekte fayda var. Yaşam maliyet endeksleri, Big Mac indeksi gibi karşılaştırmalar internette mevcut. Bunlara bakmadan birkaç küçük araştırmayla (kira fiyatları, restoran menü fiyatları vs) fikir sahibi de olabilirsiniz. Eğer evli değilseniz ve çocuğunuz da yoksa brüt maaşınızdan net maaşınızı şu şekilde ortalama olarak hesaplayabilirsiniz. Brüt maaşınızın %42’si vergi, sigorta vs masraflara gider. Yani elinize brüt maaşınızın ortalama %58’i geçer. Evliyseniz ve/veya çocuğunuz varsa bu durum değişiyor daha az vergi ödüyorsunuz bu durumlarda. Bu durumlardaki yüzdesini tam olarak bilmiyorum.

İzin konusu ise şu şekilde: Almanya’da yasal olarak minimum 20 gün yıllık izniniz var ve işe başladığınız andan itibaren kullanabilirsiniz. Türkiye’deki gibi 1 yıl sonra izin hakkı kazanma diye bir şey yok. 20 günün üzerinde verilen izinleri şirketler kendileri ekstradan vermektedir. Dipnot olarak hastalanma durumunu ekleyeyim. Almanya’da 3 gün boyunca ben hastayım diyip işe gitmeyebiliyorsunuz. Bu durumda bir belge götürmenize gerek yok. 3 günü geçen durumlarda ise doktor raporu istiyorlar.

Sigorta konusuna gelirsek, Almanya’da sigortanız olması zorunlu. Bu yüzden şirketler sigorta yaptırmak zorundalar. Ancak siz anlaşıp kendi sigortanızı da yaptırabilirsiniz. Daha ucuza geldiği durumlar bulunmakta. Sigortalara genellikle ameliyatlar dışındaki birçok durum dahil. Yani pek endişe etmenizi gerektirecek bir şey olacağını sanmıyorum.

Her şeyi konuştunuz ve anlaştınız diyelim. Artık vize alma ve Mavi Kart başvuru sürecine başlamaya hazırsınız.

Vize Başvurusu ve Mavi Kart

Öncelikle vize başvurusu için toplamanız gereken belgeleri hazırlayın. Burada 4 yıllık üniversite diploması ve/veya deneyiminizi gösterecek belgeler istenmesinin sebebi Mavi Kart için uygun olup olmadığınızı anlayabilmek. Malum Mavi Kart sadece kalifiye elemanlar için verilen bir belge.

Şirketle anlaştığınız andan itibaren, şirketinizle konuşun ve Bundesagentur für Arbeit’a başvursunlar. Oradan çalışmaya uygun olduğunuza dair bir belge alacak şirket. Bu belgeyi vize evraklarınıza eklerseniz vize başvurunuz 3 günde sonuçlanabiliyor. Ancak bu belge olmadığı zaman, konsolosluk/elçilik sizin adınıza bu belgeyi almak için başvuru yapıyor. Bu durumda da vizenin sonuçlanma süreci uzuyor. 1,5 ayı bulabildiği durumlar oluyor. Vize başvurusunda bilmeniz gereken ve resmi sitelerde yazmayan tek şey bu. Bunun dışındaki bilgileri resmi yollardan öğrenebilirsiniz.

Gelen sorulardan dolayı ek: Başvuru formu doldururken kafa karıştıran birkaç kısım mevcut. İlk olarak ‘İkamet belgesi veya eşdeğer belge no’ kısmında eğer Almanya’da bir ikametiniz mevcut değilse boş bırakmanız gerekiyor. İkinci olarak ‘Nerede kalacaksınız’ sorusu. Benim şirketim bana ev ayarladığı için bu kısımda o evin adresini yazdım. Siz de kalacağınız evin (AirBnb veya şirket evi), otelin veya ordaki durumlara uyan birinin adresini yazabilirsiniz. Son olarak ‘Almanya’da kalmak istediğiniz süre’ bölümünde ise ben kontrat başlangıç tarihimden itibaren kalıcı şeklinde yazmıştım. Burada kontrat başlangıç tarihi için şirketinize ‘This contract shall enter into force upon issuance of a work permit (blue card)’ (Kaynak — What if my candidates does not have a work permit? sorusu) şekilde bir şey de yazdırabilirsiniz. Bu durumda formu doldururken buna uygun bir şey yazmanız gerekir.

Vize başvurunuzun sonucunda her şey uygunsa size kısa süreli çalışma ve oturma izni veriyorlar. Bu izin ile Almanya’ya giriş yapıp Mavi Kart’ınızı alacağınız süreye kadar rahatça çalışıp yaşayabiliyorsunuz. Ancak Almanya’ya giriş yaptığınız andan itibaren Mavi Kart başvurunuzu bir an önce yapmanız ve süreci başlatmanız gerekiyor. Çünkü Mavi Kart’ın çıkması 2–3 hafta (bazen 1 ayı geçiyor) bulabiliyor. Bu başvuruyla ilgili detayları resmi işlemler başlığında anlattım.

Almanya’ya Taşınma, Ev Bulma ve Tutma Süreci

Şirketinizin bir ‘Relocation Package’ında kalacak yer sağlamıyorlarsa veya böyle bir paketleri hiç yoksa, muhtemelen en iyi seçenek birkaç ay Airbnb’den kiralayacağınız evlerde kalmak olacaktır. Airbnb’den aylık kiralayacağınız evlerde ev sahipleri ekstra indirimler yapabiliyorlar. Bu evde kalacağınız süreçte de etrafı gezip, sorgulayıp hangi mahallelerin iyi hangilerinin kötü olduğunu araştırmanız sizin için en uygunu olacaktır.

Ev ararken yerel emlakçılara gitmeniz aslında en iyisi. Ben City-Wohnen’den kiralamıştım evi (ancak sadece Hamburg ve Berlin’de hizmet veriyorlar). Hem İngilizce hem Almanca olacak şekilde kontratı hazırlayabiliyorlar. Bu yerel emlakçıların genelde kendi websiteleri ve websitelerinde de güncel ev ilanları bulunuyor. Tavsiyem Google Maps üzerinden ‘immobilien’ (Türkçe’de emlak anlamına geliyor) araması yapıp çıkan sonuçlardan emlakçıları bulup onların websiteleri üzerinden araştırma yapmak olur.

Beğendiğiniz bir ev bulduktan sonra emlakçıdan o evi gezip görmek için randevu almanız gerekiyor. Diyelim her şey tam istediğiniz gibi ve kontrat yapmaya karar verdiniz. Eğer eşyalı tutacaksanız evi, evi devralırken musluklarına kadar kontrol edin ve her şeyi kontrata kesin eklettirin. Evden çıkarken de aynı şekilde teslim ederseniz bazı sorunlar önceden çözülmüş olur.

Kontratlar burada farklı sürelerde olabiliyor. 6 aylıktan başlayıp 2 yıla kadar uzayabiliyor. Ne kadar kısa süreli kontrat yaparsanız o kadar rahat edersiniz. 6 ay sonra ev değiştirmek istediğinizde 2 yıllık kontratınız varsa bu değişikliği yapamazsınız. Bu durumlarda yerinize birini bulmanız gerekir. Ancak ülkeden taşınmanız gibi durumlarda bu kontratlar geçerliliğini yitirebiliyor.

Isınma, elektrik, su, internet gibi ihtiyaçlardan bazıları (genellikle ısınma) kiraya dahil olabiliyor. Kiraya dahil olmadığı durumlarda ise kendiniz Türkiye’deki gibi üstünüze almanız gerekiyor. Ayrıntılar resmi işlemlerde.

Ev kiralamada genel olarak 2 kira bedeli (bazen 3 istendiği oluyor) depozito olarak istenir. Ekstradan emlakçıya para ödemezsiniz. Evden çıkmak istediğinizde de önceden belirlenen tarihte bildirim yapmanız gerekir. Mesela benim evim için evden çıkmadan 8 hafta önce yazılı bildirim yapmam gerekiyor ve sadece ay sonlarında evden çıkabiliyorum. Yani 2 ay öncesinde ay sonunda bildirmem gerekiyor evden ayrılacağımı.

Evinizi de tuttunuz artık her şeyiniz hazır. Geçmiş olsun.

Resmi İşlemler

Burada iki yol mevcut.

1- Eğer hiç Almanca bilmiyorsanız ve yanınızda size yardımcı olacak Almanca bilen birisi de yoksa şehirlerin Welcome Center’larına gitmeniz gerekebilir. Resmi semt birimlerinde İngilizce konuşmuyorlar. Bu durumda Welcome Center sizin işinize yarar. Bütün resmi işlemlerinizi buradan halledebilirsiniz. Ancak uzun sıra beklemeler, randevu alma çileleri gibi durumlara hazırlıklı olun.

2- Almanca biliyorsanız veya yanınızda Almanca bilen birisi mevcutsa evinizin bağlı olduğu semt birimine (Bezirk diye geçiyor) gitmeniz gerekiyor. Bütün işlemlerinizi oradan halledebilirsiniz. Sabah erken gitmenizi ve açık olduğu saatlere dikkat etmenizi öneririm.

Şimdi bu resmi işlem dediklerimiz neler onlara bakalım.

Almanya’ya adım attığınız andan itibaren ev kontratınız veya herhangi benzer bir belge ile birlikte şehre kaydolmanız gerekiyor. Türkiye’deki ikamet ile aynı şey bu. Airbnb’den tutacağınız evdeki anlaşmanız ile kaydolabiliyor musunuz bilmiyorum ancak büyük ihtimalle bir sorun yaşamazsınız. Bu işlem sonunda size Meldebestätigung adında bir belge veriyorlar. Bu belgeyi Mavi Kart başvurusunda kullanacaksınız.

Ev kiraladıktan sonra elektrik ve suyu üzerinize almanız gerekiyorsa eğer bu işlemleri tamamen telefon ile arayarak halledebiliyorsunuz (Almanya’da evde hiçbir zaman elektriksiz ve susuz kalmazsınız. Türkiye’deki gibi birisi gelip elektriği suyu kesmiyor evden taşınınca). Vattenfall (Hamburg ve Berlin için) hotline’ından direkt arayıp elektrik ve ısınma için üyeliğinizi başlatabilirsiniz. Bu tarz şirketleri bulmak çok zor değil. Alacağınız hizmetin Almancasını ve yaşadığınız şehri Google’dan aynı anda aratın, şirketler karşınıza gelir.

Sigortanızı şirket yaptırdıysa eğer bunun sonucunda bir tane kart ve belge alacaksınız. Bu kart ile bütün sağlık işlemlerinizi halledebiliyorsunuz. Eğer sigortanızı kendiniz yaptıracaksanız da işlem çok basit; Techniker Krankenkasse (a.k.a TK — İngilizce servisleri mevcut), AOK, SBK gibi kuruluşlara şahsen başvurarak 15–20 dakikada sigorta yaptırabiliyorsunuz. (Ben TK’den yaptırdım sigortamı ve hiçbir problem yaşamadım. Minimum paketinde aylık 175 EUR gibi bir ödeme planı mevcut. Online işlemleri de bulunmakta.)

Ev dışında, Mavi Kart başvurunuzu yapmanız gerekiyor. Başvuru sırasında iş kontratınız, düzgün çekilmiş biyometrik fotoğrafınız, sigortanız (seyahat sigortanız veya Almanya’da sigorta yaptırdıysanız onun belgesi veya size verdikleri sigorta kartı) ve Meldebestätigung (şehre kaydolduğunuzda verilen belge) ile birlikte resmi birime gidiyorsunuz ve orada parmak izinizi alıyorlar birkaç belge imzalıyorsunuz ve başvuru yapmış oluyorsunuz. Başvurudan bir süre sonra (5–6 hafta) verdiğiniz adrese mektup ile bir adet PIN numarası geliyor. Bu mektup ile birlikte resmi birime tekrar gidiyorsunuz ve Mavi Kart’ınıza kavuşuyorsunuz. Geçmiş olsun. (NOT: Ev değiştirdiğinizde tekrardan resmi birime gidip bildirmeniz gerekiyor. Bu durumda Mavi Kart’ınızın arkasındaki adresinizi de değiştiriyorlar. Birkaç saat içerisinde halledebileceğiniz bir işlem. Kesinlikle ihmal etmeyin)

Mavi Kart ve şehre kaydolma işlemlerinden sonra sosyal güvenlik numaranızı ve kişisel kimlik numaranızı bir mektup ile alacaksınız. Yani kısaca ilk birkaç ay posta kutunuzu sık sık kontrol edin!

Son olarak, Türkiye konsolosluğuna veya elçiliğine gidip ikametgâhınızı Almanya’ya aldırmanız gerekiyor. Türkiye’de Genel Sağlık Sigortası borcu ödememeniz ve askerliğinizi erteleyebilmeniz için bu şart.

Banka

Baştan uyarayım, Türkiye’deki bankacılık sektörünün hizmet kalitesini burada beklemeyin. Bankacılık sistemi berbat diyebilirim. Havale, EFT gibi işlemler 2–3 iş günü sürüyor. Karttan harcama yaptığınızda veya para çektiğinizde hesap hareketlerinde görmeniz de aynı şekilde 2–3 gün sürüyor. Çoğunun online işlemleri pek iyi değil. Her şeyi mektup üzerinden hallediyorlar. Online bankacılık şifremi unuttuğumda arayıp yeni şifre istedim ve yeni şifreyi mektup ile yolladılar! İngilizce online bankacılığı olan bankaları tercih edin. Ben Almanya’ya ilk taşındığımda Commerzbank kullanıyordum (İngilizce online bankacılığı mevcut). Ancak Number26 ile tanıştıktan sonra tamamen bıraktım. Number26 ile bütün işlemlerinizi telefonunuzdan halledebiliyorsunuz. En azından anında hesabınızı görebiliyorsunuz, harcamalarınızı anlık takip edebiliyorsunuz. Kartınızı 2 günde yolluyorlar. Neredeyse her yerden ücretsiz para çekebiliyorsunuz (Türkiye’den bile). Eksikleri tabi ki var. Ama şu an Almanya’daki en iyisi diyebilirim.


Hatırladığım kadarıyla doğru yazmaya çalıştım. Umarım faydalı olmuştur. Eksik veya yanlış olduğunu bildiğiniz kısımlar varsa yorumlarda belirtirseniz düzeltebilirim. Kimseyi yanlış bilgilendirmeyelim. Beni Twitter ve GitHub üzerinden takip edebilirsiniz.